HSRP Number Plate: तुमच्या वाहनासाठी हाय सिक्युरिटी रजिस्ट्रेशन प्लेट (HSRP) बंधनकारक आहे की नाही? या प्रश्नामुळे सध्या राज्यातील लाखो वाहनधारक चिंतेत आहेत. केंद्र सरकारच्या निर्देशानुसार, वाहन सुरक्षा आणि नियमनासाठी ही विशिष्ट नंबर प्लेट बसवणे अनिवार्य करण्यात आले आहे. या नियमाकडे दुर्लक्ष केल्यास तुम्हाला ₹५,००० ते ₹१०,००० पर्यंत मोठा दंड भरावा लागू शकतो.
वाहतूक विभागाने दिलेल्या नियमांनुसार, HSRP प्लेट कोणत्या वाहनांना बंधनकारक आहे, त्यासाठीची अंतिम मुदतवाढ (Latest Deadline) काय आहे आणि ती कोणाला बसवण्याची गरज नाही, याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
HSRP प्लेट कोणाला बंधनकारक आहे? (जुनी वाहने)
HSRP चा नियम हा सर्व प्रकारच्या वाहनांना लागू असला तरी, त्याची अंमलबजावणी वाहनाच्या नोंदणीच्या (Registration) तारखेनुसार विभागली गेली आहे.
१ एप्रिल २०१९ पूर्वीची वाहने (बसवणे अनिवार्य)
- जी जुनी वाहने (दुचाकी, कार, रिक्षा, ट्रक, व्यावसायिक वाहने) १ एप्रिल २०१९ पूर्वी नोंदणीकृत आहेत, त्या सर्व वाहनांना HSRP प्लेट बसवणे बंधनकारक आहे.
- अंतिम मुदतवाढ: महाराष्ट्र परिवहन विभागाने जुन्या वाहनांना HSRP प्लेट बसवण्यासाठीची अंतिम मुदत वाढवून ३० नोव्हेंबर २०२५ केली आहे.
- कारवाई: या नियमाचे पालन न करणाऱ्या वाहनांवर १ डिसेंबर २०२५ पासून वायुवेग पथकाद्वारे (Flying Squads) कडक कायदेशीर कारवाई आणि दंडाची प्रक्रिया सुरू होणार आहे.
१ एप्रिल २०१९ नंतरची वाहने (बंधनकारक नाही)
- १ एप्रिल २०१९ नंतर नोंदणी झालेल्या नवीन गाड्यांमध्ये HSRP प्लेट आधीपासूनच (Vehicle Manufacturer/Dealer कडून) बसवलेली येते.
- त्यामुळे, अशा नवीन वाहनांच्या मालकांना ही प्लेट बदलण्याची किंवा पुन्हा अर्ज करण्याची कोणतीही गरज नाही.
HSRP प्लेट म्हणजे काय आणि त्याचे महत्त्व?
HSRP (High Security Registration Plate) ही ॲल्युमिनियम धातूची बनवलेली एक विशिष्ट नंबर प्लेट आहे, जी अनेक सुरक्षा वैशिष्ट्यांनी युक्त असते.
HSRP चे खास वैशिष्ट्ये
| वैशिष्ट्य | कार्य/महत्व |
|---|---|
| होलोग्राम (Hologram) | प्लेटच्या डाव्या बाजूला क्रोमियम-आधारित अशोक चक्राचे होलोग्राम असते, जे बनावट (Fake) प्लेट्सना प्रतिबंध करते. |
| युनिक लेझर कोड | या प्लेटवर एक युनिक पिन नंबर लेझरने कोरलेला असतो. हा कोड वाहनाच्या चेसिस क्रमांकाशी (Chassis Number) जोडलेला असतो, ज्यामुळे वाहनाची माहिती केंद्रीय डेटाबेसमध्ये मिळते. |
| स्नॅप लॉक रिव्हेट्स | ही प्लेट विशेष प्रकारच्या स्क्रूने लावली जाते, जे एकदा काढल्यास पुन्हा वापरता येत नाहीत. यामुळे चोरीला गेलेल्या वाहनांवर नंबर प्लेट बदलून गैरवापर करणे अत्यंत कठीण होते. |
HSRP प्लेटचा खर्च किती?
HSRP नंबर प्लेटचा खर्च वाहनाच्या प्रकारानुसार वेगवेगळा असून, यात जीएसटी (GST) चाही समावेश आहे:
| वाहनाचा प्रकार | HSRP प्लेटचा अंदाजित खर्च (GST सह) |
|---|---|
| मोटरसायकल, स्कूटर (दुचाकी) | ₹५३१ |
| तीन चाकी वाहने (ऑटो-रिक्षा) | ₹५९० |
| चारचाकी आणि मोठी वाहने (कार, ट्रक) | ₹८७९ |
नियम मोडल्यास होणारी कारवाई आणि दंड
जर तुम्ही ३० नोव्हेंबर २०२५ या अंतिम मुदतीपूर्वी तुमच्या जुन्या वाहनावर HSRP प्लेट बसवली नाही, तर:
- दंड: तुमच्यावर ₹५,००० ते ₹१०,००० पर्यंत दंड आकारला जाईल.
- इतर निर्बंध: HSRP प्लेट नसलेल्या वाहनांवर मालकी हस्तांतरण (Transfer of Ownership), पत्ता बदलणे (Change of Address) आणि कर्ज बोट लावणे/काढणे यांसारखी महत्त्वाची आरटीओ कामे (RTO Work) करण्यास निर्बंध येऊ शकतात.
निष्कर्ष: जुन्या वाहनांच्या (१ एप्रिल २०१९ पूर्वी नोंदणी झालेल्या) मालकांनी कोणताही दंड आणि कायदेशीर अडचणी टाळण्यासाठी ३० नोव्हेंबर २०२५ पूर्वी HSRP प्लेट्स बसवून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. तुम्ही परिवहन विभागाच्या अधिकृत संकेतस्थळावरून (transport.maharashtra.gov.in) ऑनलाइन नोंदणी करू शकता.
व्हाटसऍप ग्रुप जॉईन करा